Tìm về lịch sử và thiên nhiên hùng vĩ tại Gia Nghĩa

Gia Nghĩa – trung tâm của tỉnh Đắk Nông – là một vùng đất xinh đẹp, thơ mộng, hội tụ nhiều di tích danh thắng nổi tiếng. Các di tích danh thắng tại Gia Nghĩa gắn liền với lịch sử, văn hóa, và truyền thống của các dân tộc thiểu số Tây Nguyên. Chúng là những minh chứng sinh động cho quá trình hình thành và phát triển của vùng đất này, đồng thời là những điểm đến hấp dẫn thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng nhau khám phá những di tích danh thắng nổi bật nhất tại Gia Nghĩa.

1 Di tích lịch sử địa điểm bắt liên lạc khai thông đường Hồ Chí Minh – đoạn Nam Tây Nguyên đến Đông Nam Bộ

Di tích lịch sử địa điểm bắt liên lạc khai thông đường Hồ Chí Minh – đoạn Nam Tây Nguyên đến Đông Nam Bộ
Di tích lịch sử địa điểm bắt liên lạc khai thông đường Hồ Chí Minh – đoạn Nam Tây Nguyên đến Đông Nam Bộ

Địa điểm bắt liên lạc nối liền hai vùng đất chiến lược Nam Tây Nguyên và Đông Nam Bộ, khai thông đường mòn Bắc – Nam mang tên Bác ở cuối dãy Trường Sơn, chấm dứt tình trạng chiến trường bị chia cắt, nối miền Bắc XHCN với miền Nam ruột thịt, mở ra cho cách mạng Việt Nam bước vào giai đoạn lịch sử mới, tạo sức mạnh to lớn cho đại thắng mùa Xuân năm 1975, giải phóng miền Nam thống nhất đất nước. Gồm:

  • Địa điểm đội I đoàn B90 bắt liên lạc với đoàn C200 của miền Đông Nam Bộ tại vàm suối Đắk R’tíh và sông Đồng Nai, ngày 30/10/1960 (nay thuộc thôn Đồng Tiến, xã Đắk Nia, thị xã Gia Nghĩa).
  • Địa điểm đội II Đoàn B90 đã bắt liên lạc được với tổ mở đường C270 tại cây số 4 xuyên qua Quốc lộ 14 hướng ngã ba Đắk Song đi Gia Nghĩa, ngày 4/11/1960 (nay thuộc thôn 8, xã Nam Bình, huyện Đắk Song).

Ngày 02/8/2011, được công nhận là di tích lịch sử cách mạng cấp Quốc gia theo quyết định số 2367/QĐ-BVHTTDL, của Bộ Văn hóa – Thể thao & Du lịch.

2 Điểm lưu niệm N’Trang Gưh

N’Trang Gưh, tên thật là Y Gưh H’Đớk, sinh khoảng năm 1845, tại buôn Choáh Kplang – một buôn làng của người Bih (một nhóm địa phương của dân tộc Êđê). Ông là thủ lĩnh tài ba của người Bih cũng như của các dân tộc tại chỗ khác trên cao nguyên M’nông, trong cuộc chiến đấu chống ngoại xâm, bảo vệ quê hương.

Điểm lưu niệm N’Trang Gưh
Điểm lưu niệm N’Trang Gưh

Thủ lĩnh N’Trang Gưh lãnh đạo chống quân Xiêm năm 1884 – 1887 và thực dân Pháp năm 1900 – 1914. Dưới sự lãnh đạo của N’Trang Gưh, cuộc khởi nghĩa chống thực dân Pháp kéo dài hơn một thập kỷ, giành được nhiều chiến công vẻ vang, gây chấn động toàn Đông Dương và giới cầm quyền Pháp.

Địa điểm lưu niệm N’Trang Gưh là niềm tự hào, về tinh thần yêu nước, đấu tranh kiên cường bất khuất chống quân xâm lược, là nơi giáo dục truyền thống cách mạng, cho các thể hệ trẻ và đồng bào các dân tộc Tây Nguyên. Để ghi nhớ địa điểm từng để lại nhiều dấu ấn lẫy lừng của người tù trưởng buôn làng Ê Đê, người anh hùng của các dân tộc Tây Nguyên, ngày 2-8-2011, Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch đã ban hành Quyết định số 2366/QĐ-BVHTTDL xếp hạng địa điểm lưu niệm N’Trang Gưh là Di tích lịch sử cấp quốc gia.

3 Di tích lịch sử cách mạng Căn cứ kháng chiến B4 – Liên tỉnh IV

Di tích thuộc địa bàn thôn 2, bon Ja Rah, xã Nâm Nung (Krông Nô), Khu căn cứ kháng chiến B4 – Liên tỉnh IV trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, giữ vai trò vừa là tiền tuyến vừa là hậu phương, là nơi xây dựng lực lượng cách mạng và tham gia sản xuất, cung cấp lương thực, thực phẩm cho tiền tuyến, cho các vùng khác để cứu đói.

Di tích lịch sử cách mạng Căn cứ kháng chiến B4 – Liên tỉnh IV
Di tích lịch sử cách mạng Căn cứ kháng chiến B4 – Liên tỉnh IV

Đồng thời, Căn cứ kháng chiến B4 cũng là nơi tổ chức các trận đánh lớn ngay trên địa bàn căn cứ, làm tiêu hao sinh lực địch, khai thông đường hành lang chiến lược, phục vụ đắc lực cho chiến trường miền Nam. Với những chiến tích lịch sử oai hùng đó, ngày 17/3/2005, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã công nhận Di tích lịch sử căn cứ kháng chiến B4 – Liên tỉnh IV là di tích cấp Quốc gia.

4 Di tích lịch sử Đồi 722 Đắk Sắk

Đồi 722 – Đắk Sắk là địa điểm ghi dấu nhiều trận đánh ác liệt của lực lượng bộ đội chủ lực ta và quân, dân địa phương trong suốt chặng đường lịch sử từ năm 1968 đến 1975 nhằm tiêu hao sinh lực địch, đánh phá hệ thống đồn bốt đang án ngữ phá hoại đường Hồ Chí Minh trên chiến trường nam Tây Nguyên.

Di tích lịch sử Đồi 722 Đắk Sắk
Di tích lịch sử Đồi 722 Đắk Sắk

Địa điểm Đồi 722 – Đắk Sắk là một trại lực lượng đặc biệt Đức Lập (Camp Duc Lap) được Mỹ – Ngụy thiết lập năm 1965, cách trung tâm quận Đức Lập (tỉnh Quảng Đức cũ) khoảng 10 km về hướng đông (nay thuộc địa phận thôn Thổ Hoàng 4, xã Đắk Sắk, huyện Đắk Mil). Tại đây địch xây dựng các công sự kiên cố với 12 lớp hàng rào, bên trong là tường đất có ụ chiến đấu, hào sâu cắm chông, gài mìn. Lực lượng địch tại đây là 01 tiểu đoàn được trang bị quân trang vũ khí hiện đại.

Năm 1968, bộ đội chủ lực của ta phối hợp với quân và dân địa phương nổ súng tấn công quận lỵ Đức Lập và một loạt vị trí đóng quân của địch trên toàn tuyến Sapa, Đắk Lao và Đắk Sắk… đồng thời chặn đánh các cánh quân chi viện của địch. Đêm 24/8/1968, căn cứ trại lực lượng đặc biệt Đức Lập – nơi cố thủ cuối cùng của địch đã bị tiêu diệt, đại bộ phận quân chiếm đóng và hệ thống Ngụy quyền từ huyện đến xã tan rã, giải phóng hàng ngàn dân, bộ đội ta hoàn toàn làm chủ trận địa.

Ta chiếm đóng trại lực lượng đặc biệt Đức Lập được 3 đến 4 ngày thì địch huy động tổng lực quân đội từ Buôn Ma Thuột và các căn cứ quân sự đóng trên địa bàn tỉnh Quảng Đức tiếp ứng, bao vây tấn công bất ngờ, chúng huy động máy bay B52, dùng hỏa tiễn, pháo 105mm, pháo 155mm, pháo 175mm, gài mìn Claymore và đại liên dội xuống trại lực lượng đặc biệt Đức Lập trong suốt hơn 3 ngày đêm.

Sau gần 10 ngày đêm chiến đấu, ta tiêu diệt hơn 1.300 tên địch; bắn hạ nhiều phương tiện chiến tranh và thu nhiều quân trang, vũ khí. Tuy nhiên, do thông tin chậm, lại chưa được chi viện lực lượng và tiếp tế lương thực kịp thời nên ta chỉ chống trả và cầm cự được trong 3 ngày. Trong trận chiến quyết tử đầy khốc liệt này, ta đã hy sinh hơn 200 đồng chí. Địch tái chiếm trại Đức Lập.

Địa điểm chiến thắng đồi 722 – Đắk Sắk được Bộ Văn hóa, Thể thao & Du lịch công nhận là di tích lịch sử cấp Quốc gia, theo Quyết định số 4063/QĐ-BVHTTDL ngày 24/10/2012.

5 Khu di tích lịch sử các địa điểm về phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp của đồng bào M’Nông do N’Trang Lơng lãnh đạo.

Đây là chứng tích ghi dấu sự đấu tranh kiên cường của đồng bào các dân tộc trên cao nguyên M’nông trong gần 1/4 thế kỷ (1911 – 1935).

Khu di tích lịch sử các địa điểm về phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp của đồng bào M’Nông do N’Trang Lơng lãnh đạo.
Khu di tích lịch sử các địa điểm về phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp của đồng bào M’Nông do N’Trang Lơng lãnh đạo.

Trong trận giao chiến ngày 23/5/1935, N’Trang Lơng bị trọng thương, bị bắt và hy sinh. Phong trào khởi nghĩa chống thực dân Pháp của nghĩa quân tiếp tục diễn ra đến năm 1936 mới hoàn toàn kết thúc.

Tuy thất bại, nhưng ý chí kiên cường, tinh thần đoàn kết các dân tộc trong cuộc chiến đấu chống kẻ thù chung của N’Trang Lơng và nghĩa quân đã khích lệ các thế hệ người M’Nông, Stiêng, Ê đê, Mạ, Chàm, Kinh, K’ho ở Đắk Nông, Krông Nô, Đắk Mil… kế tiếp nhau đứng lên chống kẻ thù xâm lược và tay sai.

Để ghi nhớ công lao và những chiến tích của vị thủ lĩnh người M’nông, tỉnh Đắk Nông xây dựng Tượng đài anh hùng dân tộc N’Trang Lơng tại quảng trường thành phố Gia Nghĩa; phục dựng di tích các địa điểm về phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp của đồng bào M’Nông do N’Trang Lơng lãnh đạo tại xã Đắk R’tih và xã Đắk Buk So, huyện Tuy Đức.

Khu di tích lịch sử các địa điểm về phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp được công nhận là di tích lịch sử cách mạng cấp Quốc gia theo quyết định số 04/2007/QĐ-BVHTTDL, của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

6 Di tích lịch sử Ngục Đăk Mil

Ngục Đắk Mil do thực dân Pháp xây dựng vào đầu năm 1940 trong một khu rừng già thuộc huyện Đắk Mil (nay thuộc địa bàn thôn 9, xã Đắk Lao, huyện Đắk Mil, tỉnh Đắk Nông) để giam giữ, đày ải những người dân yêu nước và những chiến sĩ cách mạng Việt Nam.

Di tích lịch sử Ngục Đăk Mil
Di tích lịch sử Ngục Đăk Mil

Nhà ngục được thiết kế theo mô típ kiểu nhà dài (nhà sàn) của đồng bào Ê đê gồm 9 gian bằng gỗ, mái lợp tranh là hàng rào gỗ được chèn chặt bằng dây thép gai, 4 góc của nhà ngục có chòi canh gác 24/24.

Đầu tháng 11/1941, đoàn tù đầu tiên bị đày xuống ngục Đắk Mil gồm 45 tù chính trị được cho là nguy hiểm nhất đối với bọn cai ngục tại nhà đày Buôn Ma Thuột. Tại Ngục Đắk Mil, các chiến sĩ cách mạng đã tổ chức thành công 2 cuộc vượt ngục.

Cuối năm 1943, nhận thấy không thể đày ải tù cộng sản tại Ngục Đắk Mil được lâu hơn nữa, thực dân Pháp đã chuyển toàn bộ số tù ở Ngục Đắk Mil về nhà đày Buôn Ma Thuột và tuyên bố phá hủy Ngục Đắk Mil.

Ngày 17/5/2005, Ngục Đắk Mil được công nhận là di tích lịch sử cách mạng cấp Quốc gia theo quyết định số 11/2005/QĐ-BVHTT, của Bộ Văn hóa – Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao & Du lịch).

7 Danh thắng thác Đray Sáp

Là một thác nước lớn trên dòng sông Sêrêpốk thuộc địa bàn xã Nam Đà (Krông Nô). Theo tiếng Êđê, Đray Sáp có nghĩa là “Thác khói“, bởi lẽ dòng nước từ trên cao đổ xuống thung lũng tạo thành một khối lớn bụi nước bay là là như màn sương khói. Vào mùa mưa thác cao 12m, rộng 120m, và vào mùa khô thác cao 8 m, rộng khoảng 70-80m.

Danh thắng thác Đray Sáp
Danh thắng thác Đray Sáp

Đray Sáp là ngọn thác hùng vĩ vào bậc nhất Tây Nguyên. Ngày 3/8/1991, được công nhận là danh thắng cấp quốc gia theo Quyết định số 1371/QĐ- BVHTT, của Bộ Văn hóa – Thông tin (nay là Bộ Văn hóa – Thể thao & Du lịch).

8 Danh thắng thác Đ’ray Sáp thượng (thác Gia Long)

Thác Đ’ray Sáp thượng (thác Gia Long) thuộc xã Đắk Sôr (Krông Nô). Là thác nước nguồn nằm trên dòng sông Sêrêpốk gắn với sự tích tình yêu chung thủy của nàng H’Mi. Năm 1930 – 1933, thực dân Pháp đã huy động dân phu và tù nhân ở nhà Đày Buôn Ma Thuột lao dịch hết sức cực nhọc, gian khổ dưới đòn roi tra tấn, cực hình của chúng để xây dựng một đoạn đường vòng cung đi qua thác cùng với chiếc cầu treo qua sông Êa Kông.

Danh thắng thác Đ’ray Sáp thượng (thác Gia Long)
Danh thắng thác Đ’ray Sáp thượng (thác Gia Long)

Nằm giữa núi rừng, sông nước hùng vỹ, thác cao khoảng 8m, rộng khoảng 70m. Mùa khô lưu lượng nước sông vơi hẳn, tạo thành 9 ngọn thác lớn nhỏ. Khu rừng quanh thác ôm gọn hồ Tắm Tiên rộng khoảng 80m2 cùng với hệ sinh thái phong phú, thu hút đông đảo khách tham quan, nghỉ dưỡng. Ngày 4/1/1991, Thác Đ’ray Sáp thượng (thác Gia Long) được công nhận là danh thắng cấp quốc gia theo Quyết định số 01/1999/QĐ- BVHTT, của Bộ Văn hóa – Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch).

Có thể nói, các di tích danh thắng tại Gia Nghĩa là một kho tàng quý giá, góp phần làm nên vẻ đẹp và bản sắc riêng của vùng đất này. Những di tích này cần được bảo tồn và phát huy giá trị, để thế hệ mai sau có thể tiếp tục gìn giữ và phát triển những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.

5/5 - (313 bình chọn)

Trả lời

Your email address will not be published.